De eerste keer vertel je thuis enthousiast over een goed gesprek. Na de zoveelste afwijzing zeg je liever niets meer, tot je iets concreets te melden hebt. Je leest hier wat er gebeurt in je hoofd bij omgaan met afwijzing, wat je redelijkerwijs van een werkgever mag verwachten en wat je zelf kunt doen om de moed erin te houden.
De vierde afwijzing vertel je niet meer meteen thuis. Dan hoef je ook niet weer uit te leggen dat het ’toch iemand anders’ is geworden.
Komt er daarna een vacature voorbij waar je enthousiast van wordt, dan klik je hem misschien toch weg. Je hebt even geen zin om weer hoop te krijgen en die weer te zien verdwijnen. Vooral als je op dat moment geen baan hebt, kan een afwijzing meer betekenen dan alleen een baan die je misloopt. Misschien had je al uitgerekend wat het salaris thuis zou gaan betekenen, of kon je je voor het eerst in maanden weer voorstellen hoe het zou zijn om ergens met plezier te werken.
Waarom een afwijzing zo persoonlijk voelt
Je hebt verteld waar je goed in bent en wat je lastig vindt. Je gaf voorbeelden uit je werk en legde misschien uit waarom je ergens wegging. Dan krijg je een mail of telefoontje waarin staat dat iemand anders ‘beter paste’. Beter passen bij de functie, of bij het team? De mensen die het besluit namen weten wat ze hebben meegewogen. Jij krijgt één zin en moet de rest zelf invullen.
Na een paar van zulke afwijzingen kan ‘ik ben het niet geworden’ gaan klinken als ‘ze zitten niet op iemand zoals ik te wachten’. Het gevolg: je wordt minder gemotiveerd om nog te solliciteren. Zo werkt een afwijzing door in een sollicitatie die je nog niet eens hebt verstuurd. Psycholoog Mark Leary beschrijft dat alleen al de verwachting van afwijzing pijnlijke gevoelens kan oproepen, zoals schaamte en angst. Zijn onderzoek gaat over sociale afwijzing in het algemeen, niet specifiek over solliciteren, maar de herkenning is groot. Lees ook meer over omgaan met afwijzing na een sollicitatie.
Wat je van een afwijzing mag verwachten
Hoe uitgebreid de uitleg moet zijn, hangt af van hoeveel tijd jij erin hebt gestoken. Na een eerste cv-selectie is een korte mail prima. Heb je twee gesprekken gevoerd of een assessment gedaan, dan mag je meer verwachten: een telefoontje met een concreet criterium dat de doorslag gaf.
Stel, de organisatie zoekt iemand die vanaf de eerste week zelfstandig een team kan aansturen. Dan klinkt bruikbare terugkoppeling zo: ‘Je vertelde helder hoe je collega’s inhoudelijk begeleidt. In deze functie moet je ook direct lastige personeelsgesprekken voeren. Uit de voorbeelden in ons gesprek kregen we te weinig zicht op je ervaring daarmee.’ Daar kun je iets mee.
Krijg je alleen ‘er was een kandidaat die beter paste’, dan mag je vragen: ‘Welk punt gaf de doorslag?’ Antwoordt de organisatie niet, of komt er alleen ‘we hadden meer een klik met de ander’, dan zegt dat meer over hoe zij selecteren dan over wat jij te bieden hebt. Benieuwd wat zo’n vage afwijzing waard is? Lees waarom je een 5,6 geeft aan de afwijzing van recruiters.
Wat je zelf kunt doen na een reeks afwijzingen
Geef jezelf ruimte om ervan te balen. Je hoeft op de dag van de afwijzing geen leermoment te formuleren, je cv niet te herschrijven of te blijven piekeren over wat je verkeerd gezegd zou hebben. Even afstand nemen kan heel goed zijn, zeker als je al weken of maanden zoekt. Spreek met jezelf af wanneer je de draad weer oppakt, dan ben je er vandaag ook even echt vanaf.
Geef een vage afwijzing het gewicht van een vage afwijzing. ‘Een andere kandidaat past beter’ vertelt je dat de keuze op iemand anders viel, maar weinig over jouw geschiktheid. Probeer het niet zelf in te vullen.
Krijg je wel concrete feedback die je herkent, bijvoorbeeld dat uit je verhaal niet bleek welke beslissing jij zelf nam? Bereid dan voor het volgende gesprek één voorbeeld voor: wat je afwoog, waarom je die keuze maakte en wat het resultaat was. Hoor je dezelfde feedback een paar keer, bespreek die dan met iemand die jouw werk kent. Misschien heb je de juiste ervaring wel, maar vertelde je vooral wat het team deed.
Begin bij één vacature die je echt aanspreekt. Lees wat het werk inhoudt. Schrijf bij twee belangrijke taken op waar jij iets vergelijkbaars hebt gedaan. Vraag desnoods een voormalige collega om tien minuten mee te kijken. Reageren mag ook terwijl je het nog spannend vindt, je hoeft je zelfvertrouwen niet eerst helemaal terug te hebben om één sollicitatie te versturen. Twijfel je of je nog wel de juiste dingen ziet? Lees wat je mogelijk over het hoofd ziet bij herhaalde afwijzingen.
Pak vandaag niet je hele cv erbij, maar kies één vacature die je aanspreekt en zet voor twee taken op papier waar jij iets vergelijkbaars hebt gedaan. Dat is genoeg om weer in beweging te komen.
Deel je ervaring
Voor het Afwijzingsonderzoek 2026 wordt onderzocht wat sollicitanten na een afwijzing horen, wat ze aan die terugkoppeling hebben en wat de manier van afwijzen doet met hun zelfbeeld en met het beeld van de werkgever. Ben je onlangs afgewezen, heb je na een sollicitatie niets meer gehoord, of kreeg je juist wél een zorgvuldige uitleg? Deel anoniem je ervaring in het Afwijzingsonderzoek 2026.
