Je hebt je diploma op zak, een mooi cv en zin om aan de slag te gaan. Je ziet interessante vacatures, schrijft motivatiebrieven en voert misschien zelfs gesprekken. Toch volgt steeds weer die afwijzing. “We hebben gekozen voor iemand die beter aansluit bij het profiel.” Herkenbaar? Misschien ligt het probleem niet bij wat je kunt, maar bij hoe goed je weet wat je te bieden hebt.
Veel solliciteren is niet hetzelfde als gericht solliciteren
In mijn praktijk als loopbaan- en talentcoach spreek ik regelmatig jonge professionals die enthousiast de arbeidsmarkt op gaan. Ze hebben een studie afgerond, beschikken over allerlei kwaliteiten en willen graag aan de slag. Wat me opvalt? Vaak zijn ze al volop aan het solliciteren voordat ze goed hebben onderzocht welke functie daadwerkelijk bij hen past. Ze zoeken op hun opleiding, op functietitels die logisch klinken of op vacatures die hen aanspreken. De ene week solliciteren ze op een functie als projectmedewerker, de volgende week op een commerciële rol en daarna op een beleidsfunctie.
Op zichzelf hoeft daar niets mis mee te zijn. Zeker aan het begin van je loopbaan is ontdekken belangrijk. Maar als je op heel verschillende functies solliciteert, wordt het lastiger om een overtuigend verhaal te vertellen. Want wat zoek je nu eigenlijk? En misschien nog belangrijker: waarom zou een werkgever juist jou aannemen?
Een leuke vacature betekent niet automatisch een passende functie
Stel, je hebt communicatie gestudeerd en ziet een vacature voor projectcoördinator. Je houdt van organiseren, werkt graag met mensen en denkt: dit lijkt me leuk! Maar heb je ook onderzocht wat de functie écht vraagt? Misschien draait de rol vooral om deadlines bewaken, anderen aanspreken op afspraken en omgaan met onverwachte problemen. Vind je dat ook leuk? Past die verantwoordelijkheid bij jou? En krijg je energie van de dagelijkse werkzaamheden?
Een functietitel vertelt lang niet alles. Het gaat niet alleen om wat je interessant vindt, maar ook om wat een werkgever van je verwacht en in welke omgeving jij goed functioneert. Stel jezelf daarom de vraag: wat denk jij dat iemand in deze functie op een gemiddelde werkdag daadwerkelijk doet? Is dat beeld nog behoorlijk onduidelijk? Werk aan de winkel dus! Eerst dat uitzoeken door in gesprek te gaan met mensen die dit werk doen.
“Maar dat heb ik nog nooit gedaan…”
Een andere uitspraak die ik regelmatig hoor, is: “Ik weet niet of ik dat kan, want ik heb het nog nooit gedaan.” Logisch. Als starter heb je nu eenmaal nog geen jaren werkervaring. Maar betekent dat automatisch dat je bepaalde vaardigheden niet bezit? Absoluut niet.
Neem samenwerken, initiatief nemen, problemen oplossen of anderen overtuigen. Misschien heb je nog nooit een project geleid binnen een organisatie. Maar was jij tijdens je studie degene die het overzicht hield bij groepsopdrachten? Organiseerde je activiteiten voor een studentenvereniging? Of ben jij binnen je vriendengroep degene die initiatief neemt en mensen bij elkaar brengt?
Dat zijn ervaringen waarin jouw talenten en vaardigheden zichtbaar kunnen worden. Het probleem is dat veel jonge professionals deze voorbeelden niet als relevante ervaring herkennen. Ze denken bij sollicitatievragen vooral aan betaalde werkervaring en vergeten wat ze daarbuiten al hebben laten zien. Terwijl een werkgever juist benieuwd is naar hoe jij handelt, denkt en samenwerkt.
Je hebt waarschijnlijk meer talent dan je zelf beseft
Om je talenten beter te herkennen, kun je terugkijken op situaties waarin iets je van nature gemakkelijk afging of waarin je met plezier een bijdrage leverde. Wat deed je precies? Wat was het resultaat? En welke kwaliteiten zette je daarbij in? Vraag ook eens aan mensen die je goed kennen welke sterke punten zij bij jou zien.
Misschien ontdek je dat je van nature sterk bent in het herkennen van verbanden, het verbinden van mensen of het bedenken van creatieve oplossingen. Zoek vervolgens naar concrete situaties waarin je dat talent al hebt laten zien.
Dat kan tijdens je studie zijn, maar net zo goed bij een bijbaan, sportvereniging of in je privéleven. Het mooie is dat je hierdoor anders naar jezelf gaat kijken. Niet vanuit wat je nog niet hebt gedaan, maar vanuit wat je al in huis hebt en verder kunt ontwikkelen. En dat maakt een groot verschil wanneer een recruiter vraagt: “Waarom denk jij dat je geschikt bent voor deze functie?”
Draai de rollen eens om: zou jij jezelf aannemen?
Veel sollicitanten vertellen vooral wat ze zoeken.
“Ik wil mezelf ontwikkelen.”
“Ik zoek een leuke werkomgeving.”
“Ik wil graag doorgroeien.”
Allemaal begrijpelijke wensen. En zeker niet onbelangrijk. Maar een werkgever kijkt ook vanuit een ander perspectief. Die heeft een vacature omdat er werk gedaan moet worden, een probleem opgelost moet worden of bepaalde kwaliteiten nodig zijn binnen een team. De vraag is dus niet alleen: wat wil jij uit deze baan halen? Maar vooral ook: wat kom jij brengen?
Ga voor je volgende sollicitatie eens op de stoel van de manager zitten. Wat heeft deze organisatie nodig? Welke uitdagingen horen bij de functie? En welke kwaliteiten, ervaringen en eigenschappen maken jou iemand die daaraan kan bijdragen? Je hoeft niet alles al te kunnen. Je moet wel kunnen uitleggen waarom jij denkt dat je deze rol kunt leren en welke basis je daarvoor meebrengt.
Misschien moet je niet méér solliciteren, maar eerst even stilstaan
Steeds opnieuw afgewezen worden kan behoorlijk frustrerend zijn. Zeker wanneer je het gevoel hebt dat je alles doet wat van je verwacht wordt. Natuurlijk zijn er ook factoren waar je weinig invloed op hebt. Denk aan concurrentie van ervaren kandidaten, beperkte startersfuncties of organisaties die toch iemand zoeken die direct zelfstandig inzetbaar is. Maar er is ook een deel waar je wél invloed op hebt.
Sta daarom, voordat je de volgende tien sollicitaties verstuurt, eens stil bij drie vragen:
- Wie ben ik en waar krijg ik energie van? Welke talenten, eigenschappen en drijfveren kenmerken mij? Wat gaat mij van nature gemakkelijk af, waar word ik enthousiast van en wat vind ik écht belangrijk in mijn werk?
- Wat kom ik brengen? Welke kwaliteiten en talenten kan ik inzetten? Welke concrete voorbeelden laten zien wat ik al kan bijdragen, ook buiten mijn werkervaring? En misschien nog belangrijker: welke talenten wil ik graag verder ontwikkelen?
- Voor wie wil ik van betekenis zijn, en waarom? Welke mensen, doelgroepen of organisaties spreken mij aan? Aan welke uitdagingen of doelen wil ik bijdragen? Wat raakt of motiveert mij, en in welke werkomgeving komen mijn kwaliteiten het beste tot hun recht?
Want een passende baan gaat over meer dan een functie die aansluit bij je diploma. Het gaat ook over werk waarin je jouw talenten kunt inzetten, energie ervaart én het gevoel hebt dat jouw bijdrage ertoe doet.
Misschien ontdek je dat je op andere functies moet zoeken. Misschien past je richting prima, maar ontbreekt het nog aan een overtuigend verhaal. Of misschien heb je vooral hulp nodig om te ontdekken wat jou werkelijk drijft.
Juist vóór het solliciteren kan het waardevol zijn om aandacht te besteden aan zelfinzicht en richting. Niet om de perfecte baan te voorspellen, maar om bewustere keuzes te maken en jezelf met meer vertrouwen te presenteren.
Dus voordat je weer op ‘versturen’ klikt: weet jij eigenlijk waarom een werkgever juist jou zou moeten uitnodigen?