Voldoe jij aan alle eisen? Gefeliciteerd. En nu? Je hebt een interessante vacature gevonden. De werkzaamheden spreken je aan, de functie lijkt bij je ervaring te passen en je ziet jezelf er eigenlijk al werken. Tot je bij de eisen komt.
Een hbo-diploma? Check. Ervaring met projectmanagement? Check. Vijf jaar werkervaring? Je hebt er vier. Ervaring in precies dezelfde branche? Niet helemaal. En dan zijn er nog een paar competenties waarvan je je afvraagt of je ze niet allang bezit, alleen noem je ze zelf anders. Wat doe je dan? Toch solliciteren of de vacature maar weer sluiten?
Veel werkzoekenden leggen de lat voor zichzelf minstens zo hoog als de werkgever. Soms sluiten ze zichzelf al uit voordat iemand hun cv heeft bekeken. Maar een vacature is geen afvinklijst waarbij je alleen door mag als alle vakjes groen zijn.
De vacature zegt het. Maar klopt het ook?
Een vacature ontstaat meestal niet zomaar. Er is werk dat gedaan moet worden, iemand vertrekt, een team groeit of bepaalde kennis en capaciteit ontbreken. Een organisatie probeert die behoefte te vertalen naar een functieprofiel met werkzaamheden, eisen en gewenste competenties. Als recruiter kijk ik daarom niet alleen naar de functie-eisen, maar ook naar de vraag die erachter ligt. Wat moet iemand in deze functie daadwerkelijk gaan doen? Welke kennis is daarvoor nodig? En wat moet diegene bijdragen aan de organisatie?
Bij het beoordelen van kandidaten kijk ik niet alleen of iemand aan alle eisen voldoet, maar vooral hoe diens ervaring aansluit bij de werkzaamheden en wat de organisatie nodig heeft. In mijn werk zie ik ook dat een vacaturetekst niet altijd duidelijk maakt wat een organisatie precies zoekt. Soms is het nodig om kritisch naar de tekst te kijken: ligt de nadruk vooral op wat iemand moet meebrengen, of wordt ook duidelijk wat de functie inhoudt? Die vragen zijn ook interessant als je zelf een vacature leest.
Een functietitel vertelt namelijk niet altijd het hele verhaal. Twee organisaties kunnen dezelfde functietitel gebruiken, terwijl de werkzaamheden en verwachtingen behoorlijk verschillen. En een lange lijst met eisen maakt niet automatisch duidelijk welke daarvan doorslaggevend zijn. Soms is een bepaalde opleiding of certificering noodzakelijk. In andere gevallen gaat het om ervaring die iemand ook in een andere functie of sector kan hebben opgedaan. Dat onderscheid is niet altijd uit de tekst op te maken. Juist daarom is het verstandig om verder te kijken dan de opsomming onder het kopje ‘Dit breng je mee’.
Niet alle vinkjes gezet. Toch solliciteren?
Stel: een werkgever vraagt om vijf jaar ervaring in een bepaalde functie. Jij hebt er drie, maar hebt in die tijd zelfstandig projecten geleid, lastige problemen opgelost en samengewerkt met verschillende afdelingen. Ben je dan automatisch minder geschikt dan iemand die wel vijf jaar op de teller heeft staan? Niet per se. Het aantal jaren ervaring zegt iets, maar niet alles over wat je in die jaren hebt geleerd en bereikt.
Kijk daarom eens op een andere manier naar de vacature. Leg niet alleen de eisen naast je cv, maar vergelijk vooral de werkzaamheden met wat je daadwerkelijk hebt gedaan. Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- Welke werkzaamheden uit de vacature herken ik uit mijn eigen ervaring?
- Welke problemen heb ik eerder opgelost die in deze functie ook kunnen spelen?
- Welke kennis en vaardigheden neem ik mee uit een andere functie of branche?
- Welke onderdelen beheers ik nog niet en zou ik kunnen leren?
Daarmee maak je je beoordeling concreter. Je kijkt niet alleen naar wat je nog mist, maar ook naar wat je al te bieden hebt. Dat betekent niet dat iedere eis zomaar terzijde kan worden geschoven. Als een functie specifieke vakkennis, een wettelijk vereiste bevoegdheid of aantoonbare specialistische ervaring vraagt, kan die eis wel degelijk doorslaggevend zijn. Het gaat erom dat je jezelf niet automatisch afwijst vanwege één ontbrekend vinkje, zonder eerst te onderzoeken hoe belangrijk dat punt werkelijk is.
Gebruik het sollicitatiegesprek om verder te kijken
Ook als je wordt uitgenodigd voor een gesprek, ben je er nog niet. Je wilt niet alleen laten zien wat je kunt, maar ook ontdekken wat de werkgever precies zoekt. Een vacature geeft een eerste beeld van de functie. In een gesprek kun je dat beeld verder inkleuren. Je kunt bijvoorbeeld vragen:
- Wat moet degene die deze functie invult als eerste oppakken?
- Wat maakt iemand succesvol in deze rol?
- Welke kennis moet iemand vanaf dag één meebrengen en wat kan iemand in de praktijk leren?
- Waaraan merkt u over zes maanden dat de juiste persoon is aangenomen?
Met zulke vragen krijg je meer zicht op de verwachtingen achter de vacature. Tegelijkertijd kun je jouw eigen ervaring concreet verbinden aan wat de werkgever nodig heeft. Heb je bijvoorbeeld niet in dezelfde branche gewerkt? Dan kun je bespreken welke vergelijkbare situaties je hebt meegemaakt en wat je daarvan meeneemt. Ontbreekt bepaalde kennis? Dan kun je samen onderzoeken of die noodzakelijk is bij de start of tijdens het werk kan worden opgebouwd.
En minstens zo belangrijk: je ontdekt of de functie bij jou past. Want solliciteren is niet alleen een moment waarop een werkgever jou beoordeelt. Jij onderzoekt ook of je op deze plek tot je recht kunt komen.
Kijk verder dan de vinkjes
Moet je dan maar op iedere vacature reageren waarin je een deel van jezelf herkent? Nee, natuurlijk niet. Je tijd en energie zijn ook wat waard. Maar wijs jezelf ook niet te snel af omdat je niet aan ieder genoemd criterium voldoet.
Kijk naar het werk dat gedaan moet worden, de bijdrage die van je wordt verwacht en de ervaring die jij meebrengt. Maak onderscheid tussen wat echt noodzakelijk is en wat mogelijk bespreekbaar of leerbaar is. En gebruik een sollicitatiegesprek om vragen te stellen als de vacature nog niet het hele verhaal vertelt.
Een vacature is een vertrekpunt. Geen volledige beoordeling van jouw mogelijkheden en evenmin een garantie dat je wordt uitgenodigd. De kunst is niet om ieder vakje af te vinken. Het is om goed te begrijpen wat er gevraagd wordt, en vervolgens te bepalen of jij daar iets waardevols aan kunt bijdragen.