Sollicitatiebrief schrijven met AI: hoe zorg je dat je toch opvalt?

Een sollicitatiebrief schrijven kost je tegenwoordig nog maar een minuut. ChatGPT zet zo een professioneel verhaal neer, keurig afgestemd op de vacature. Handig, maar als iedereen dat doet, hoe zorg je dan dat jij opvalt? En is die brief eigenlijk nog wel de beste manier om aan een baan te komen?

Vijftig keurige brieven, maar wie zit erachter?

Laatst zat er een student bij mij aan tafel die zijn sollicitatiebrief wilde bespreken. We hadden al een paar gesprekken gevoerd over zijn ambities en de kwaliteiten die hem bijzonder maken. Toen de brief op tafel lag, klopte er iets niet: dit was helemaal niet hoe hij praat. Op de vraag of hij deze woorden zelf gebruikt en of hij dit ook zo zou vertellen tegenover een werkgever, moest hij lachen. De brief was inderdaad grotendeels met AI geschreven.

Dat is geen probleem op zich. AI kan juist goed helpen om structuur aan te brengen, je verhaal scherper te formuleren en kritisch naar je tekst te kijken. Maar een professionele brief is niet automatisch een overtuigende brief. Als vijftig kandidaten vergelijkbare teksten insturen over hun passie, enthousiasme en ambitie om zich binnen een dynamische organisatie te ontwikkelen, wat maakt jou dan nog onderscheidend? Een snel geschreven brief klinkt al snel hetzelfde als die van honderd anderen.

Wat een werkgever écht wil weten

De belangrijkste vraag is niet of je brief perfect geschreven is, maar of de werkgever na het lezen begrijpt wie jij bent, wat jou motiveert en waarom jij iets kunt toevoegen. Een brief die er mooi uitziet zegt nog niets over wie erachter zit. Daar win je het mee, of juist niet.

Misschien begint je volgende baan niet met een brief

Reageer niet alleen op vacatures, zet ook je netwerk actief in. Veel kansen ontstaan via contacten, aanbevelingen en gesprekken, soms voordat een vacature openbaar wordt. Dat betekent niet dat je zonder netwerk geen kans maakt, maar wel dat je jezelf beperkt wanneer je alleen achter je laptop vacatures blijft zoeken. Niet elk pad naar een baan loopt via de voordeur, maar dat vraagt wel om een zorgvuldige aanpak.

Netwerken is minder spannend dan het lijkt

‘Ik ken helemaal niemand.’ ‘Wat moet ik dan zeggen?’ ‘Ik kan toch niet zomaar iemand benaderen?’ Herkenbaar? Netwerken begint niet met jezelf verkopen, maar met oprechte interesse.

Stel dat je graag in de wereld van marketing, HR of duurzaamheid wilt werken. Waarom zou je dan niet eens in gesprek gaan met iemand die dat werk al doet? Vraag hoe diegene in de functie terecht is gekomen, wat het werk interessant maakt en welke uitdagingen erbij horen. Zo ontdek je niet alleen of de functie bij je past, maar leer je ook wat organisaties daadwerkelijk zoeken. En misschien ontstaat er vanuit dat gesprek wel een nieuwe mogelijkheid.

Ontdekken of overtuigen: twee soorten gesprekken

Niet ieder netwerkgesprek heeft hetzelfde doel, en dat verschil is belangrijk. Ben je nog aan het ontdekken welke richting je op wilt? Dan draait het gesprek vooral om nieuwsgierigheid: hoe ziet een functie eruit, wat geeft iemand energie en welke vaardigheden zijn belangrijk.

Weet je precies welke functie je wilt en spreek je iemand die invloed heeft op een mogelijke vacature? Dan vraagt dat een andere voorbereiding. Je wilt dan niet alleen vragen stellen, maar ook duidelijk kunnen maken waarom jij interessant bent voor die organisatie. Wie ben je? Wat kun je bijdragen? Welk probleem help jij oplossen? En waarom wil je juist daar werken? Dat zijn vragen die je voor jezelf helder moet hebben, want je krijgt niet altijd een tweede kans om een eerste indruk te maken.

Goede voorbereiding begint vóór het gesprek

Een veelgemaakte fout is dat mensen pas over hun eigen verhaal nadenken wanneer ze tegenover iemand zitten. Terwijl juist de voorbereiding het verschil kan maken. Verdiep je in de organisatie: wat speelt er, welke uitdagingen hebben ze, wat vraagt de functie écht en wat spreekt jou persoonlijk aan?

Bedenk daarnaast welke talenten en ervaringen jij meebrengt, ook als je nog weinig werkervaring hebt. Misschien heb je tijdens je studie een ingewikkeld groepsproject georganiseerd, heb je bij je bijbaan geleerd om met lastige klanten om te gaan, of ben jij degene die binnen een team altijd nieuwe ideeën aandraagt. Het zijn voorbeelden die iets zeggen over hoe jij werkt en welke waarde je kunt toevoegen.

Je hoeft jezelf niet groter voor te doen dan je bent, maar je moet wel weten wat je in huis hebt. En vergeet vooral niet te luisteren. Een goed netwerkgesprek is geen ingestudeerde verkooppitch, maar een gesprek waarin je onderzoekt of jullie iets voor elkaar kunnen betekenen.

De sollicitatiebrief mag blijven – maar begin bij jezelf

Een sollicitatiebrief heeft nog steeds waarde. Soms is hij verplicht, soms is het juist een mooie kans om je motivatie persoonlijk over te brengen. Begin dan niet met ‘ChatGPT, schrijf een overtuigende sollicitatiebrief voor deze vacature’, maar begin bij jezelf. Waarom spreekt deze organisatie je aan? Wat maakt dat je juist dit werk wilt doen? Waar krijg je energie van? Welke ervaringen laten zien dat jij iets kunt bijdragen?

Schrijf dat eerst eens op in je eigen woorden. Daarna kun je AI gebruiken om je verhaal te structureren of je tekst aan te scherpen. Lees je brief vervolgens hardop. Klinkt het als iets wat jij daadwerkelijk zou zeggen? Begrijp je iedere zin? Herken je jezelf erin? Zo niet, dan is er nog werk aan de winkel. Want uiteindelijk moet niet ChatGPT op sollicitatiegesprek. Dat moet jij.

Drie vragen voordat je begint

Investeer niet alleen tijd in het schrijven van brieven, maar minstens zoveel aandacht in het ontdekken van je richting, het leren kennen van mensen en het zichtbaar maken van je talenten. Stel jezelf daarvoor deze drie vragen:

  1. Wie zou ik graag willen spreken? Ken ik iemand die het werk doet dat mij interessant lijkt, of kan iemand mij met die persoon in contact brengen?
  2. Wat wil ik uit dat gesprek halen? Wil ik vooral ontdekken of een functie bij me past, of wil ik laten zien waarom ik een interessante kandidaat ben?
  3. Wat wil ik dat iemand over mij onthoudt? Welke talenten, motivatie en persoonlijke kwaliteiten maken mij onderscheidend?

Je volgende baan begint misschien met een vacature en een goede brief. Maar hij kan net zo goed beginnen met een kop koffie, een interessant gesprek of iemand die zegt: ‘ik ken misschien wel iemand voor jou.’ Ga je deze week weer vijf brieven versturen, of durf je ook één interessant persoon uit te nodigen voor een gesprek?

Waar ben je naar op zoek?

Naar het zoeken van kandidaten bij je vacatures

Naar het beheren van je abonnement