Door de lens van een recruiter: waarom je niet het ‘perfecte’ antwoord hoeft te geven

Was het maar zo simpel dat er één gouden regel bestond voor sollicitatiegesprekken. Eén million dollar tip waarmee je gegarandeerd de baan krijgt. Een universele one-size-fits-alloplossing die bij iedere kandidaat, vacature en werkgever werkt.

Als die regel bestond, had ik als recruiter waarschijnlijk een stuk minder werk.

Ik probeer kandidaten zo goed mogelijk te begeleiden tijdens het sollicitatieproces. Daarbij geldt één belangrijk uitgangspunt: als ik – of een van mijn collega-recruiters – niet zou geloven dat er een mogelijke match is, dan zouden we je niet voorstellen. Zo simpel is het.

Dat wordt nog weleens vergeten. Je bent niet toevallig uit de tombola met alle reacties gevist en daardoor uitgenodigd voor een gesprek. Iemand heeft jouw cv bekeken, jouw ervaring beoordeeld en gedacht: deze persoon zou weleens kunnen passen. Een uitnodiging is dus geen garantie op de baan, maar wel een bevestiging dat je op papier voldoende aanknopingspunten biedt.

Een goede voorbereiding helpt

Waar mogelijk vertel ik kandidaten vooraf met wie ze spreken, welke rol die persoon binnen de organisatie heeft en wat ze tijdens het gesprek ongeveer kunnen verwachten. Ook bespreken we hoe ze zich praktisch kunnen voorbereiden:

  • Verdiep je in de organisatie, de producten en de markt.
  • Lees de vacature opnieuw en bedenk bij iedere belangrijke eis een concreet voorbeeld uit je eigen ervaring.
  • Bereid vragen voor die je werkelijk beantwoord wilt hebben.
  • Denk na over je motivatie: waarom spreekt juist deze functie je aan?
  • Zorg dat je duidelijk kunt uitleggen wat je zoekt en wat je nodig hebt om goed te functioneren.
  • Controleer vooraf de locatie, reistijd, techniek of digitale uitnodiging.

Een sollicitatiegesprek is echter geen toneelstuk en jij hoeft geen rol te spelen. Daarom geef ik kandidaten naast alle praktische adviezen altijd nog één tip mee: wees eerlijk en blijf jezelf.

Dat klinkt misschien als een cliché, maar in de praktijk blijkt het verrassend moeilijk.

Het juiste antwoord bestaat vaak niet

Mensen hebben van nature de neiging zich aan te passen aan een situatie en aan hun gesprekspartner. Tijdens een sollicitatiegesprek wordt die neiging vaak nog sterker. Vooraf stel je jezelf misschien vragen als:

Wat voor iemand zoeken ze? Wat willen ze horen? Wat is het juiste antwoord?

De werkgever heeft iets waarvan jij denkt dat je het wilt: een interessante functie, een volgende stap, meer verantwoordelijkheid of betere arbeidsvoorwaarden. Het is dan verleidelijk om jezelf zo te presenteren dat je precies in het gewenste plaatje past. Zelfs wanneer dat betekent dat je bepaalde eigenschappen aandikt, twijfels verzwijgt of enthousiast doet over zaken die eigenlijk niet bij je passen.

Fake it until you make it, toch?

Maar juist daar gaat het vaak mis. Een werkgever zoekt niet alleen iemand die de werkzaamheden aankan. Het gaat ook om de juiste match met de organisatie, het team, de leidinggevende, de bedrijfscultuur en de manier van werken. En die match werkt twee kanten op.

Wanneer jij tijdens het gesprek vooral probeert te raden welk antwoord de ander wil horen, schep je een beeld dat misschien deels klopt, maar waarschijnlijk niet helemaal. Tegelijkertijd krijg jij zelf ook geen eerlijk beeld van de vraag of je daar gelukkig zult worden. Misschien levert het je een vervolggesprek of zelfs een aanbod op, maar daarna moet je de gecreëerde versie van jezelf wel iedere werkdag blijven spelen.

Een sollicitatiegesprek lijkt verdacht veel op een date

Ik vergelijk een sollicitatiegesprek altijd met een date. Ik zou tijdens zo’n kennismaking vol overtuiging kunnen vertellen dat ik ‘helemaal gek ben op bergschoenen en lange wandeltochten door ruige gebieden!’. Dat ik niets fijner vind dan overnachten in een tent, op een dun matje dat de hele dag natgeregend boven op mijn rugzak heeft gelegen. Lekker back to nature!

“Echt waar, dat is helemaal mijn ding!”

Maar laten we eerlijk zijn: iedereen die mij een beetje kent, weet dat dit prinsesje standaard op hakken van minstens acht centimeter loopt en vooral blij wordt van vijf sterren en Egyptisch katoen.

Misschien kom ik met mijn wandelverhaal nog door de eerste date heen. Maar uiteindelijk komt er onvermijdelijk een moment waarop iemand enthousiast vraagt wanneer we samen de bergen in trekken. En dan heb ik toch een probleem.

Einde verhaal: ze leefden niet lang en gelukkig.

Bij een sollicitatie werkt het net zo. Wanneer een functie veel hiërarchie, vaste procedures en weinig autonomie kent, terwijl jij juist vrijheid en ondernemerschap nodig hebt, kun je dat verschil tijdens het gesprek proberen te verbergen. Maar zodra je er werkt, verdwijnt het niet. Hetzelfde geldt voor reistijd, werkdruk, commerciële doelstellingen, thuiswerkmogelijkheden, ontwikkelwensen en de manier waarop je wilt worden aangestuurd.

Eerlijk zijn betekent niet dat je onvoorbereid moet zijn

Jezelf blijven is iets anders dan zonder voorbereiding een gesprek ingaan of iedere gedachte ongefilterd uitspreken. Je mag nadenken over de manier waarop je je verhaal vertelt. Je mag sterke voorbeelden kiezen, je antwoorden structureren en duidelijk maken welke waarde je kunt toevoegen.

Het verschil zit in de inhoud: je presenteert de beste en duidelijkste versie van jezelf, niet een verzonnen versie waarvan je hoopt dat de werkgever die wil aannemen.

Je hoeft ook niet perfect te zijn. Als je iets nog niet kunt, kun je uitleggen hoe je het wilt leren. Als je ergens twijfels over hebt, kun je daar een inhoudelijke vraag over stellen. En als een belangrijk onderdeel van de functie niet bij je past, is het beter om dat tijdens het gesprek te ontdekken dan na het tekenen van je contract.

De gouden regel die het dichtst in de buurt komt

Wil je toch één gouden regel voor jouw mogelijke Disney/Hallmark kerstfilm-einde? Dan is het deze:

Bereid je goed voor, wees eerlijk en blijf dicht bij jezelf.

Daarmee garandeer ik niet dat je iedere baan krijgt. Dat is ook niet het doel. Het doel is dat je terechtkomt op een plek waar jouw ervaring, persoonlijkheid, ambities en manier van werken daadwerkelijk passen.

Blijkt die match er niet te zijn, dan betekent dat niet automatisch dat jij het gesprek verkeerd hebt gevoerd. Soms is een afwijzing simpelweg de juiste uitkomst voor beide partijen. Je houdt dan in ieder geval geen gevoel over van had ik maar dit gezegd of als ik me nu anders had voorgedaan.

Van jou is er tenslotte maar één. Als dat niet de juiste match blijkt te zijn, is er waarschijnlijk een verstandige keuze gemaakt. En weet je tenminste zeker dat je de komende jaren niet op een verregend matje in een tent hoeft te slapen. 😊

 

Waar ben je naar op zoek?

Naar het zoeken van kandidaten bij je vacatures

Naar het beheren van je abonnement