Solliciteren zonder diploma: zo laat je zien wat je kunt

Je leest een vacature en denkt: dit werk past bij mij. De taken spreken je aan en sommige voer je misschien al jaren uit. Maar dan staat er dat je een bepaald diploma nodig hebt. Laat je de vacature liggen, of solliciteer je toch?

Die twijfel is begrijpelijk. Misschien heb je een opleiding niet afgemaakt, heb je vooral in de praktijk geleerd of wil je overstappen naar een ander vakgebied. Het gevraagde diploma ontbreekt, maar dat betekent niet automatisch dat je de baan niet aankunt. De vraag is hoe je ontdekt of een werkgever daarvoor openstaat. En hoe je vervolgens laat zien wat je wél meebrengt.

Waarom er discussie is over diploma-eisen

Volgens onderzoek in opdracht van IT-dienstverlener Conclusion vindt 92% van de Nederlanders dat werkgevers vaker mensen moeten aannemen op basis van hun vaardigheden en groeipotentieel, ook als de gevraagde opleiding of werkervaring ontbreekt. Dat meldt vakmedium Werf&.

Een diploma kan iets vertellen over je kennis en ontwikkeling. Maar wat je na je opleiding hebt geleerd, staat er niet op. En wie een andere route heeft gevolgd, kan ondertussen wel de vaardigheden hebben opgebouwd die voor een functie nodig zijn.

Daarom draait de discussie om een bredere vraag: wat moet iemand daadwerkelijk kunnen om dit werk goed te doen? Bij selecteren op vaardigheden, ook wel skillsgericht werven genoemd, krijgt die vraag meer aandacht.

Dat kan ruimte bieden aan mensen die op basis van hun opleiding buiten beeld zouden blijven. Ook UWV wijst erop dat werkgevers hun kandidatenkring vergroten wanneer zij diploma-eisen versoepelen en meer naar vaardigheden kijken.

Wat betekent dit voor jou als baanzoeker?

Het onderzoek laat zien hoe Nederlanders over diploma-eisen denken. Het bewijst niet dat iedere werkgever die eisen inmiddels loslaat. Je kunt dus nog steeds worden afgewezen omdat je een bepaald diploma mist.

Toch hoef je jezelf niet meteen uit te sluiten. Kijk eerst naar het werk achter de vacature: welke taken moet je uitvoeren, welke kennis heb je daarvoor nodig en wat kun je daarvan al aantonen?

Stel dat je vanuit een winkel wilt overstappen naar een klantenservicefunctie. Je functietitel sluit misschien niet direct aan, maar je hebt mogelijk wel ervaring met klachten oplossen, vragen beantwoorden en rustig blijven tijdens drukte. Dat zijn aanknopingspunten om verder te onderzoeken of de functie bij je past.

Andersom is enthousiasme alleen niet voldoende als je belangrijke vakkennis mist. Maak daarom onderscheid tussen wat je al beheerst en wat je nog moet leren. Zo kun je gerichter solliciteren én betere vragen stellen aan een werkgever.

1. Zoek uit hoe zwaar de diploma-eis weegt

Lees goed wat er precies staat. ‘Een afgeronde hbo-opleiding’ is een andere formulering dan ‘hbo-werk- en denkniveau’. Bij die tweede formulering wordt niet expliciet om een diploma gevraagd. Je moet wel kunnen onderbouwen dat je op het gevraagde niveau kunt werken.

Woorden als ‘gewenst’ en ‘een pre’ geven meer ruimte dan ‘verplicht’. Blijft het onduidelijk? Neem dan contact op met de recruiter of contactpersoon uit de vacature.

Je kunt bijvoorbeeld vragen:

“Ik heb het gevraagde diploma niet, maar wel drie jaar ervaring met klantcontact en het zelfstandig oplossen van klachten. Is het diploma voor deze functie een harde voorwaarde, of kijken jullie ook naar vergelijkbare praktijkervaring?”

Zo help je de ander om jouw situatie te beoordelen. Vraag eventueel ook welke kennis vanaf de eerste werkdag nodig is en wat je tijdens het werk kunt leren.

2. Koppel jouw ervaring aan de belangrijkste taken

Alleen zeggen dat je geschikt bent, maakt nog niet duidelijk waarom. Pak daarom de belangrijkste taken uit de vacature erbij en zoek per taak een voorbeeld uit je eigen ervaring.

Wordt er iemand gezocht die kan plannen? Denk dan aan een situatie waarin je roosters maakte, deadlines bewaakte of verschillende werkzaamheden op elkaar afstemde. Gaat het om nauwkeurig werken? Misschien controleerde je bestellingen, hield je administratie bij of signaleerde je fouten.

Die ervaring hoeft niet uitsluitend uit een betaalde baan te komen. Ook vrijwilligerswerk, een eigen project of een rol bij een vereniging kan relevant zijn. Leg steeds uit wat jij zelf deed en hoe dat aansluit op de functie.

Vind je het lastig om te benoemen welke kwaliteiten daaruit blijken? Bekijk dan het overzicht met competenties en hun betekenis. Gebruik het om woorden te vinden die bij jouw ervaring passen en zoek daar steeds een eigen voorbeeld bij.

3. Maak op je cv zichtbaar wat je hebt gedaan

Wanneer je diploma minder goed aansluit, helpt het om relevante ervaring snel vindbaar te maken. Geef die daarom voldoende ruimte op je cv.

Schrijf bijvoorbeeld niet alleen:

“Verantwoordelijk voor de planning.”

Maak duidelijk wat dat inhield:

“Ik maakte de wekelijkse personeelsplanning en regelde vervanging bij ziekte.”

Een resultaat maakt het voorbeeld sterker, als je dat kunt onderbouwen. Misschien werd een deadline gehaald, verliep een overdracht soepeler of kon een klant verder dankzij jouw oplossing. Je hoeft daar geen indrukwekkende percentages voor te verzinnen.

Je kunt ook overwegen om je vaardigheden een prominentere plek te geven. In een vaardigheden-cv staan je kwaliteiten en prestaties centraal. Dat kan helpen wanneer je eerdere functietitels of opleiding niet direct aansluiten op de vacature. Zorg er wel voor dat duidelijk blijft waar en wanneer je die ervaring hebt opgedaan.

Vermeld opleidingen eerlijk. Heb je een opleiding gevolgd maar niet afgerond? Zet dat erbij. Geef relevante cursussen, trainingen en certificaten een eigen plek op je cv. Vermeld de naam, de aanbieder en wanneer je de cursus hebt gevolgd of afgerond.

Kies vooral wat aansluit op de functie en benoem eventueel welke kennis je inmiddels hebt toegepast. Zo laat je zien hoe je je ook buiten een volledige opleiding hebt ontwikkeld. Meer hierover lees je in het artikel over cursussen op je cv vermelden.

4. Bespreek je ontbrekende diploma kort en concreet

Je motivatie hoeft geen uitgebreide verdediging van je opleidingsroute te worden. Benoem het verschil met de vacature wanneer dat relevant is en leg daarna uit waarop jouw geschiktheid wél is gebaseerd.

Bijvoorbeeld:

“Mijn ervaring in administratie heb ik in de praktijk opgebouwd. De afgelopen drie jaar verwerkte ik facturen, controleerde ik gegevens en beantwoordde ik vragen van klanten. Die ervaring sluit aan op de werkzaamheden die jullie beschrijven.”

Vermijd uitspraken als ‘ik ben een harde werker’ zonder verdere uitleg. Een concreet voorbeeld geeft de werkgever meer informatie om jouw sollicitatie te beoordelen.

5. Laat ook zien hoe je nieuwe dingen leert

Als je nog niet alle kennis hebt, kan je manier van leren een belangrijk gespreksonderwerp zijn. Maak ook dat concreet.

Heb je jezelf een programma aangeleerd? Een nieuwe taak overgenomen? Feedback gebruikt om je werk te verbeteren? Vertel waar je begon, hoe je het aanpakte en wat je inmiddels zelfstandig kunt.

Je kunt tijdens het gesprek bijvoorbeeld zeggen:

“Met jullie systeem heb ik nog niet gewerkt. In mijn huidige baan heb ik wel een nieuw planningsprogramma leren gebruiken. Eerst oefende ik met een collega, daarna maakte ik de planning zelfstandig. Hoe ziet het inwerken bij jullie eruit?”

Zo bespreek je zowel je ervaring als wat je nodig hebt om verder te komen.

6. Bereid je voorbeelden voor met de STAR-methode

Tijdens een sollicitatiegesprek wil je kunnen uitleggen waaruit blijkt dat je de gevraagde vaardigheden hebt. De STAR-methode helpt je om zo’n voorbeeld helder te vertellen:

  • Situatie: wat speelde er?
  • Taak: waarvoor was jij verantwoordelijk?
  • Actie: wat heb je zelf gedaan?
  • Resultaat: wat leverde dat op?

Wil je bijvoorbeeld laten zien dat je problemen kunt oplossen? Vertel dan over een concrete klacht die je hebt afgehandeld. Leg uit wat er aan de hand was, hoe jij een oplossing vond en of de klant daarmee geholpen was.

Kies vooraf twee of drie voorbeelden die aansluiten op de belangrijkste werkzaamheden uit de vacature. Daarmee maak je duidelijk hoe je jouw vaardigheden in de praktijk gebruikt.

Je kunt daar nog een stap aan toevoegen: reflectie. Wat heb je van de situatie geleerd en wat zou je een volgende keer anders doen? Met die extra R wordt het de STARR-methode. In dat artikel vind je ook voorbeeldvragen om mee te oefenen.

7. Neem een passend praktijkvoorbeeld mee

Sommige vaardigheden kun je makkelijker laten zien dan beschrijven. Denk aan een tekst die je hebt geschreven, een planning die je hebt gemaakt of een project dat je hebt uitgevoerd.

Kies iets dat aansluit op de functie en licht toe wat jouw bijdrage was. Deel alleen materiaal dat je mag delen en verwijder vertrouwelijke gegevens.

Heb je geen werkvoorbeeld? Vraag dan of er in de sollicitatieprocedure een korte praktijkopdracht mogelijk is. Spreek vooraf af wat de bedoeling is en hoeveel tijd die kost.

8. Laat je LinkedIn-profiel aansluiten op je cv

Kijkt een recruiter na je sollicitatie op LinkedIn? Zorg dan dat daar dezelfde relevante ervaring en vaardigheden terugkomen. Geef bij je werkervaring aan welke taken je uitvoerde en voeg relevante cursussen of projecten toe.

Gebruik ook het onderdeel ‘Info’ om kort te vertellen wat je kunt en welk werk je zoekt. Wil je overstappen naar een ander vakgebied? Leg dan uit welke ervaring je meeneemt die daarbij aansluit. Zo help je iemand om het verband te zien tussen je eerdere werk en je volgende stap.

Wil je je profiel verder aanscherpen? Lees dan hoe je jezelf kunt profileren op LinkedIn.

Geef jezelf de kans om beoordeeld te worden

Een ontbrekend diploma kan een obstakel zijn. Maar voordat je een passende vacature wegklikt, kun je onderzoeken of er ruimte is voor jouw ervaring.

Begin bij de belangrijkste werkzaamheden. Kun je met voorbeelden laten zien dat je die aankunt? En is er begeleiding mogelijk voor wat je nog moet leren? Dan heb je een concreet verhaal om met de werkgever te bespreken.

Waar ben je naar op zoek?

Naar het zoeken van kandidaten bij je vacatures

Naar het beheren van je abonnement