Een sollicitatiegesprek voorbereiden was vroeger vooral een kwestie van de vacature nog eens goed lezen, informatie over de organisatie opzoeken en oefenen voor de spiegel. Inmiddels staat er een extra hulpmiddel naast ons: AI.
Met een paar opdrachten kun je mogelijke sollicitatievragen laten generen, je antwoorden laten aanscherpen of een vacaturetekst laten analyseren. Handig? Absoluut. Maar er is een grens die je als sollicitant niet uit het oog moet verliezen: AI moet je voorbereiden op het gesprek, niet het gesprek voor je voeren. Vanuit mijn ervaring in recruitment vind ik dat onderscheid belangrijk. Want uiteindelijk zit er tijdens een sollicitatiegesprek geen chatbot tegenover de werkgever, maar jij.
Begin bij jezelf

De beste manier om AI te gebruiken bij de voorbereiding is misschien wel om het juist níét als eerste stap te gebruiken. Pak een aantal veelgestelde vragen en schrijf je antwoorden op zoals ze daadwerkelijk in je opkomen. Zonder eerst te zoeken naar het perfecte antwoord. Zonder ingewikkelde formuleringen. Gewoon jouw verhaal.
Denk aan vragen als:
Waarom wil je deze functie? Wat zijn je sterke punten? Waar ben je minder goed in? Kun je een voorbeeld geven van een situatie waarin je een probleem hebt opgelost?
Daarna kan AI een nuttige tweede stap zijn. Je kunt je eigen antwoord laten beoordelen of structureren en bijvoorbeeld vragen om je formulering duidelijker te maken, zonder nieuwe informatie toe te voegen of je boodschap te veranderen. Dat laatste is belangrijk. Als AI van jouw antwoord een prachtig verhaal maakt waarin ineens vaardigheden, prestaties of ervaringen staan die je zelf niet hebt genoemd, ben je niet langer je eigen verhaal aan het verbeteren. Dan ben je een verhaal aan het creëren dat misschien helemaal niet klopt. En daar heb je tijdens een sollicitatiegesprek weinig aan.
Een vacature is meer dan een lijst met eisen
AI kan ook helpen met een vacature beter te begrijpen. Vacatureteksten bevatten soms veel verschillende verantwoordelijkheden, competenties en termen. Als kandidaat wil je niet alleen weten wat er staat, maar vooral wat de werkgever ermee bedoelt.
Je kunt AI bijvoorbeeld vragen om een vacaturetekst te analyseren en de belangrijkste verantwoordelijkheden en vaardigheden eruit te halen. Vervolgens kun je jezelf afvragen: welke voorbeelden uit mijn eigen ervaring sluiten hierbij aan? Daarmee wordt je voorbereiding concreter.
Misschien staat er dat je “zelfstandig moet kunnen werken”. Wat betekent dat binnen deze specifieke functie? Hoe ziet dat er in de praktijk uit? En hoe kun jij aantonen dat je daar ervaring mee hebt?
Dat zijn vervolgens ook goede vragen om tijdens het gesprek te stellen. AI kan je dus helpen om betere vragen te formuleren. Maar het interessante gesprek begint pas wanneer je die vragen zelf stelt.
De grens: Gebruik AI niet tijdens het gesprek
Hier ligt voor mij een duidelijke grens: gebruik AI als voorbereiding, niet als spiekbrief tijdens je sollicitatiegesprek.
Een gesprek is bedoeld om te ontdekken wie je bent, hoe je denkt, hoe je communiceert en wat je daadwerkelijk kunt bijdragen.
Wanneer je tijdens een gesprek een vraag eerst aan AI moet voorleggen voordat je antwoord kunt geven, ontstaat er een probleem. Misschien krijg je een indrukwekkend antwoord, maar het antwoord komt niet vanuit jou. En dat kan later voor een nog groter probleem zorgen.
Stel dat je op basis van AI een antwoord geeft waarmee je de functie krijgt. Op je eerste werkdag verdwijnt de vacaturetekst en begint het echte werk. Dan wordt er niet van je verwacht dat je de juiste prompt kunt schrijven, maar dat je kennis toepast, beslissingen nemen, samenwerkt en verantwoordelijkheid neemt.
AI kan daarbij een uitstekend hulpmiddel zijn. Maar het kan jouw ervaring en vaardigheden niet vervangen.
Gebruik AI niet om jezelf groter te maken dan je bent 
Een ander valkuil is AI gebruiken om jezelf beter te laten lijken dan je daadwerkelijk bent.
Heb je een bepaalde ervaring niet? Dan heb je die niet. Heb je een bepaalde vaardigheid nog niet ontwikkeld? Dan is dat iets wat je kunt benoemen en waarin je wilt groeien. Dat hoeft je niet automatisch een slechte kandidaat te maken.
Sterker nog: eerlijk kunnen aangegeven wat je wel en niet kunt, zegt ook iets over jezelf. Een werkgever zoekt niet altijd iemand die alles kan. Soms zoekt een werkgever jusit iemand met de juiste houding, motivatie en potentie om zich verder te ontwikkelen.
Je hoeft jezelf dus niet door AI te laten veranderen in de ideale kandidaat. De vraag is niet: Hoe kan ik het beste klinken? De betere vraag is: Hoe kan ik mezelf zo goed mogelijk laten zien?
AI is geen trucje
We staan nog maar aan het begin van de manier waarop AI sollicitatieprocessen verandert. Voor werkzoekenden beidt het enorme mogelijkheden. Je kunt ermee oefenen, informatie structuren, vacatureteksten beter begrijpen en jezelf voorbereiden op lastige vragen. Maar een sollicitatiegesprek blijf uiteindelijk een gesprek tussen mensen.
Gebruik AI daarom als oefenpartner, niet als vervanger. Laat het je helpen om je gedachten te ordenen, maar zorg dat de inhoud van jou blijft. Laat het je voorbereiden op vragen, maar laat het niet namens jou antwoorden. En gebruik het vooral niet om ervaringen of kennis te verzinnen die je niet hebt.
Je hoef tijdens een sollicitatiegesprek niet de beste versie van AI te laten zien. Je moet de beste, eerlijke versie van jezelf laten zien. Dat is uiteindelijk ook de persoon die je werkgever in dienst neemt.